Skip to content

Appendix: Hitahita · Wholesome and unwholesome things

PDF page 687 (book page 615)

अथ हिताहिताध्याय:

686
688
Open appendix: hitahita as a session

Automatic reading that fixes the systematic errors of the legacy-font conversion. Some errors remain; quotations in records copy the raw text.

कल्याणकारके / अथ हिताहिताध्याय: 615 स्नेहगोरसधान्याम्लफ लाम्लकटुकैस्सह । स्विन्नं मांसं च सर्पिष्कं बल्यं रोचनबृंहणम्।। इति द्रव्यसंयोगादेव मांसस्य बलकरणत्वं चेत्तदान्येषामपि द्रव्याणां संस्कारविशेषाद्वलवृष्यरुचिकरत्वं दृष्टमिष्टं चेति मांसमेव शाेभनं भवतीत्येवं तन्न। तथा लवणघृतसंभारोदनविरहितस्य मांसस्य परिदूषणमपि श्रूयते। शुद्धं मांसं स्त्रिायो वृद्धा बालार्कस्तरुणं दधि । प्रत्यूषे मैथुनं निद्रा सद्य: प्राणहराणि षट्॥ इति अथवा सर्वाणयौषधानि सक्षीराणि वीर्यवंत्यन्यत्रा मधुसर्पि:पिप्पलिविडंगेमय इत्यत्रा साद्र्रवा नीरसातिवक्रव्ये सक्षीरवचनं मांसनिराकरणार्थमेव स्यात् तथा :- प्रशस्तदेशसंभूतं प्रशस्ते काल उद्धृतं। अल्पमात्रां मनस्कांतं गंधवर्णरसान्वितं॥ दोषघAमग्लानिकरमधिकाधिविपत्तिषु। समी़य दत्तं काले च भेषजं फलमुच्यते॥ इत्येवमादिलक्षणविरहितत्वात् कालमात्रादिनियमाभावात्। द्रवं कुडुबमादद्यात् स्नेहं षोडशिकान्वितं। चूणँ बिडालपदकं कल्कमक्षजसम्मितम्॥ इति वचनात् मांसमौषधं न भवतीत्येवं तत्प्रमाणापाठात्। सर्वौषधस्य कालोप्यूहित:। यथा तत्रा, प्रातर्भक्रं, प्राग्भक्रं, ऊधर्वभक्रं, मध्यभक्रं, अंतरभक्रं, सभक्रं, समुद्गं, मुहुर्मुहुग्र्रासे ग्रासांतर‘ चेति दशाैषधकालेष्वेषूत्तर-तरस्मिन्काले विशेषं मांसं भक्षयितव्यमिति कालाभावादौषधं नोपपद्यत इत्येवमुक्तं च । द्रव्याणामपि संग्रहे तदुचितं क्षेत्रादिकाले तथा। द्रव्योपार्जनतत्पुराधिकमहासद्गेधिकानुग्रहे॥ ते सर्वे च विशेषभेषजगणास्संत्यत्रा कचििंत्क्वचि- न्मांसं नास्ति न शब्दतोपि घटते स्यादौषधं तत्कथम्॥ तथा मांसं रसायनमपि न भवत्येव,रसायनाधिकार‘ तस्यापाठात्। क्षीरविरोधित्वात्, मांसस्य तस्मिन् जीर्णे पय:सर्पिरोदन इत्याहारविधना@। अथवा बहुन्मांसाशिनो दृ¶ा कालपरिणामाद्वैद्याश्च स्वयं