Skip to content

Appendix: Hitahita · Wholesome and unwholesome things

PDF page 688 (book page 616)

अथ हिताहिताध्याय:

687
689
Open appendix: hitahita as a session

Automatic reading that fixes the systematic errors of the legacy-font conversion. Some errors remain; quotations in records copy the raw text.

कल्याणकारके / अथ हिताहिताध्याय: 616 पिशितभक्षका स्संत:(तै:)स्वशास्त्रोःन्नपानविधौ शाक वर्गाधिकार‘ मूलतंत्राबाह्यं मांसं कृतमिति उक्रं च। आंगेप्याभयसत्क्रियासु च चतुष्कर्मप्रयोगेपुत- द्धोषाणामपि संचयादिषु तथा भैषज्यकर्मस्वपि। रोगोपक्रमषष्ठिभेदविविधो वीर्यस्य भेदे प्रती- कारं नास्ति समस्तमांसकथनं शाकेषु तत्कथ्यते?॥ इत्यशेषांगबाह्यमन्नमौषधं तथा रसायनमपि न भवतीत्येवं निरंतरं शास्त्रोषु निराकृतमप्यंतिलोलुपा: स्वयमरानिनोपि सत्कृत्य मांसं भक्षयितु ममिालपंतस्संत: केचिदेवं भाषं ते ““मांसं मांसेन वद्र्दते इति””। अथवा साधूक्रं मांसे भक्षिते सति मांसं वद्र्दते इति संबंधादर्थवत्स्यात्। अपि च पूर्वोक्रमेवार्थवदिति वक्रव्यं विचार्यते। किं त मांस माक्षणानंतरं मांसस्वरूपेणैव मांसमभिवद्र्दयत्याहोस्विद्रसादिक्रमेणेवेति विकल्पद्वयं। नहि मांसं मांसस्वरूपेण मांसामिावृद्धिं करोति। कुत:? कुडच्यमृति्ंपडयोकरव मांसशरीरयो- रन्योन्यामिावद्र्दनसंबंधाभावात्। अपसिद्धांतत्वाच्चा। तस्माद्रसादिक्रमेणैव शरीराभिवृद्धिर्निर्दिष्टा। तथा भैषज्यसाधनं चोक्रं। पांचभौतिकस्य चतुर्विधस्याहारस्य षड्सोपेतस्य अष्टविधवीर्यस्य द्विविधवीर्यस्य वाःनेकगुणोपयुक्तस्य सम्यक्परिणतस्य पयस्तेजोगुणभूतस्य सार: परमसू़म: स रस इत्युच्यते। क्षरपाणिनाप्युक्तम्। रसो भूत्वा द्वैधी मावति स्तन्यं शाेणितं च। शाेणितं भूत्वा द्वैधी भवति रजो मांसं च। मांसं च भूत्वा द्वैधी भवति, सिरा मेदश्च। मेदो भूत्वा द्वैधी भवति स्नारवस्थि च। अस्थि भूत्वा द्वैधी भवति वसा मज्जा च। मज्जा भूत्वा द्वैधी भवति, मज्जा चैव शुक्रं च। शुक्राeर्भस्संमावति इति। तथा चोक्रम्। रसाद्रक्तं ततो मांसं मांसान्मेद: प्रवर्तते। मेदसोस्थि ततो मज्जा तस्याशशुक्रं तत: प्रजा॥ इति॥ एवं धातूपधातुनिष्पत्तिराप्त्ौरुपदिष्टा विशिष्टैस्तत्वदृष्टिभिवैद्यैरन्यैश्चाप्यतिकुशलै: रसवेदिमिारिति। अथवा मांसभक्षकाणामेव शरीर‘षु मांसाभिवृद्धिरितर‘षां न भवव्येव, तन्न घटामटाटयते। कथमिति चेत्तदभक्षिणामृषीणा पुरुषविशेषाणां स्त्रीणां वापि तच्चास्त्रिाणामतिस्निग्ध-स्थूलशरीराणि दृश्यंते। तथा चैतेप्यत्यंतबलवंतो पुत्रावंतश्च। तथा क्वचित पिशिताशिनोप्यतिकृशा: क्लीवा:। दुर्बलाग्नयो व्याधिग्रस्तांगा: क्षीणा: क्षयिणश्च निष्पुत्राश्चोपल़यंते, इत्यनैकांतिकमेतत्। तथा चान्ये तिर्यग्जात-योप्यरणयचरा मधुमद्यमांस विरहिताहारा यूथपतयो गजगवयमहिषवृषभपृषतमेषहरिणरुरुचमर-वराहादय:स्थलजलकुलगिरितरुवन चरास्तृणगुल्मलतांघ्रिपाहारिण: स्थिरोपचितशरीरबलविलास-वीर्यविक्रमवृष्ययुष्यसत्वसंपन्न बहुपुत्राकलत्रासंपूर्णा बहुव्यवायिनस्सतत-कामिनश्चोपल़यंते। तथा केचित्-केवलमतिपिशिताशिनास्सहिं व्याघ्रतरक्षुद्विपिमार्जारप्रभृतयो ह्यवृष्या निष्पुत्रास्संवत्सरकामिनश्चेत्येवं निमिनाप्युक्तम्। मांसाद: श्वापद: सर्वे वत्सरांतरकामिन:।