Automatic reading that fixes the systematic errors of the legacy-font conversion. Some errors remain; quotations in records copy the raw text.
कल्याणकारके / बालग्रहभूततंत्राधिकार:
381
महाक्षयरोगांतक
त्रिकटुकत्रुटिनबिांरग्वधग्रंथिभल्ला - तकदहनसुराष्ट्रोद्धूतपथ्याजमोदै-॥
रसनखदिरधात्रीशालगायत्रिकाख्यै:। क्वथितजलविभागै: पक्वमाजयाvच्चातुर्भि:॥ 21॥
अथ कथितघृते त्रशिंत्सिताया: पलानि। प्रकटगुणतुगाक्षीर्याश्च षट्प्रस्थमाजये॥
विषतरुसुविडंगक्वाथसप्रस्थ्युग्मं। खजमथितमशोषं तं तु दत्वोक्रकुंभे॥ 22॥
भुवि बहुतरधान्ये चानुविन्यस्तमेत-eतवति सति मासार्धे तदुधदृत यत्नात्॥
प्रतिदिनमिह लीढ्वा नित्यमेकैकमंशं। पलमितमनुपानं क्षरिमस्य प्रकुर्यात्॥ 23॥
घृतमिदमतिमेध्यं वृष्यमायुष्यहेतु:। प्रशमयति च य़माणं तथा पाणडूरोगान्॥
भवति न परिहारोस्त्येतदेवोपयुजय। प्रतिदिनमथ मत्र्य: तीर्थकृद्वा वयस्थ:॥ 24॥
भावार्थ : सोंठ, मिरच, पीपल, छोटी इलायची, नींब, अमलतास, नागरमोथा, भिलावा,
चित्रक, फिटकरी, हरड, अजवायन, विजयसार, खैर, आंवला, शाल, (सालवृक्ष) विट्खदिर (दुगँध
खैर) इनके विधि प्रकार बने हुए चार1 भाग काढे को एक2 भाग घी में डाल कर (विधि प्रकार) पकावें
इस प्रकार सिद्ध एक प्रस्थ (64 तोले) घृत में तीस पल (120 तोले ) मिश्री, छह पल (24 तोले)
वंश्लोचन और दो प्रस्थ (128 तोले) वायविडंग के काढा मिलावें और अच्छी तरह मथानी से मथें।
पश्चात् इसको पहले कहे हुए मिट्टी के घडे में डालकर मुह बंद करके धान्य की राशि के बीच में रखें
पंद्रह दिन बीत जाने के बाद उसे वहाँ से यत्नपूर्वक निकाल कर, इसे प्रतिदिन एक-एक पलप्रमाण (4
तोले) चाट कर ऊपर से गाय का दूध पीना चाहिए। यह घृत अत्यन्त मेध्य (बुद्धि को बढाने वाला)
वृष्य, आयु को बढाने वाला (रसायन) है। राजय़मा व पाणडुरोग को शमन करता है। इसको यदि
मनुष्य प्रतिदिन सेवन करें तो, देवाधिदेव तीथँकर भगवान् के समान (हमेशा) वय (जवानपने) को
धारण करता है, अर्थात् जब तक वह जीता है तब तक जवानों के सदृश शक्तिशाली होकर जीता है।
इसके सेवन करने के समय किसी प्रकार भी परहेज करने की जरूरत नहीं है।
भल्लातकादि घृत
घृतगुडसमभागैस्तुल्यमारुष्करीयं। मृदुपचनविपक्वंस्नेहमाशुपयुजय॥
वलिपलितविहीनो य़मराजं विजित्यो-र्जितसुखसहितस्याद्र्रोणमात्रं मनुष्य:॥ 25॥
भावार्थ : समान भाग घी व गुड के साथ भिलावे के तैल को मंदाग्नि द्वारा अच्छी तरह
पकाकर, एक द्रोणप्रमाण (64 तोले का 16 सेर) सेवन करें तो राजय़मा रोग दूर हो जाता है और वह
1. चार प्रस्थ, 2. एक प्रस्थ