Skip to content

Appendix: Hitahita · Wholesome and unwholesome things

PDF page 682 (book page 610)

अथ हिताहिताध्याय:

681
683
Open appendix: hitahita as a session

Automatic reading that fixes the systematic errors of the legacy-font conversion. Some errors remain; quotations in records copy the raw text.

कल्याणकारके / अथ हिताहिताध्याय: 610 चतुष्टयसिन्नधानादस्तित्वनास्तित्वनित्यत्वानित्यत्वैकत्वानेकत्बवक्र व्यावक्रव्याद्यात्मकसापेक्षस्वमावद्रव्यरस वीर्यविपाकस्वरूपनिरूपणत: स्याद्वादमेवावलंबनं कृत्वा वैद्यशस्त्राचार्य: सुश्रुतोःप्येवमाह। पृथक्त्वदर्शिनामेष वादिनां वादसंग्रह:। चतुर्णामपि सामग्यमिच्छंत्यत्रा विपश्चित:। तद्र्रव्यमात्मना कचििंत् कचििंद्वीर्येण संयुतम्। कचििंद्रसविपाकामयां दोषं इति करोति वा। पाको नास्ति विना वीर्याद्वीयँ नास्ति विना रसात्। रसो नास्ति विना द्रव्याद्ध्रव्यं श्रेष्ठतमं स्मृतम्। जन्म तु द्रव्यगुण (रस) योरन्योन्यापेक्षिकं स्मृतम्। अन्योन्यापेक्षिकं जन्म यथा स्याद्रेहदेहिनो:। वीर्यसंरा गुणा येःष्टौ तेःपि द्रव्याश्रया: स्मृता:। रसेषु न भवन्त्येते निर्गुणास्तु गुणा: स्मृता:। vद्रव्याद्ध्रव्यं तु यस्माच्चा विधौ वीयँ तु षड्सा:। द्रव्यं श्रेष्ठमतो र्ोयं शेषा भावास्तदाश्रया:। इत्येवमाद्यनेकश्लोकसमूहस्य सकाशे पदेशकाशेषविशेषद्रव्यगुणात्मकवस्तुस्वरूप निरूपणं स्याद्वादवाद मेवश्रित्य स्वशास्त्रां स्वयमभिमतस्याद्वादस्थितिर‘व तावत्। नानाचार्य:। तस्माज्जिानेंद्रप्रणीतप्रमाणतँ उक्रं तस्तात्तदभिमतदुर्मतैकांतवादं परित्यज्य विवक्षितस्वरूपानेकधर्मा- विष्ठितानेकवस्तुतत्वप्रतिपादनपरं प्राणावायमहागमांभोनिधोरंभोनिधोर्ल़मीरिव सकललोकहिता द्वैद्यानवद्य- विद्यानिर्गतेतिविद्याद्वैधौरप्यद्यापि सद्योमुदितहृदयैरत्यादराद्गृह्यते। ततो जिनपतिमुखकमलविनिर्गतपरमागमत्वादतिकरुणात्मकत्सर्वजीवदयापरात्वादिति केचिज्जालूकाव साधने कदंबकात्रिावणष्टि दशांगुलशारिका नामजलूकासह्यपदास्वस्थेति तिर्यग्यमनुष्य संसाराणां चिकित्सा विधायित्वात्तथा वैद्येनाप्येवंविधोन सुमनसा कल्याणाभिव्यवहार‘ण बंधुभूतेन भूतानां सहायवतो विशिखानुचकितद्योतिवैद्याचार निरूपणचिकित्साधाचानेपि सत्यधर्मपर‘ण प्रमोदकारुणयेपि क्षमालक्षण प्ररारानविरानाद्य नेकगुणगणोपेतेन वैद्येन पुरुषविशेषापेक्षक्षत यथार्हत्प्रतिपत्तिक्तियायां चिकित्सा विधीयते इति तत्कथं क्रियते इति चेत्। 1. द्रव्ये द्रव्याणि यस्माद्वि विपच्यंते न षडूसा:॥ इति मुद्रितसुश्रुतसंहिताम्॥