Skip to content

Appendix: Hitahita · Wholesome and unwholesome things

PDF page 689 (book page 617)

अथ हिताहिताध्याय:

688
690
Open appendix: hitahita as a session

Automatic reading that fixes the systematic errors of the legacy-font conversion. Some errors remain; quotations in records copy the raw text. The Kannada column of the glossary is in an unconverted legacy font and is not transcribed.

कल्याणकारके / अथ हिताहिताध्याय: 617 अवृष्यास्ततएव स्युरभ़यपिशिताशिन:॥ इति मांसभक्षिणां मृगादीनामपि वृष्यहानि: संजाता। अत्रा केचित्पुनश्च्छागमृगवराहादीनामतिस्त्रीव्यसनामलोक्य तद्धक्षकाणामपि तद्वदतिवृष्यं मावतीत्येवं मन्य-मानास्संतोष, ते तस्ताद्धक्षयंतीत्येवं तदपहास्यतामुपयांति। कथमिति चेत्, न कदाचिदपि छागैश्च्छागो भक्षितो, मृगैर्वा मृगो, वराहो वा वराहैरित्येतपहास्यकारणं। न तु पुनश्च्छागादयश्च्छागादीन् भक्षयित्वाति- वृष्या भवंतीति दृष्टमिष्टं च। त एते पुनच्छागमृगवराहादयो विविधतरुतृणगुल्मवीरुल्लतावितानाद्यौषध- निषेवणोपशांत- व्याध्यस्संतुष्टबुद्धंयस्सन्नद्धशुद्धधातव: प्रवृद्धोद्यतवृष्यास्सबहुपुत्राश्चोपल़यंते। तत एव तृणाशिनां शकृन्मूत्रा-क्षीराणयौषधत्वेनोपादीयंते। न तु पुन: पिशिताशिनामिति। तथा चोक्रम्- अजाविगोमहिष्यश्व गजखरोष्ट्राणां सूत्राणयष्टौ कर्मणयानि भवंति। तथा चैवम्। आजमौष्ट्रं तथा गव्यमाविकं माहिषं च यत्। अश्वानां च करीणां च मृग्याश्चैव पयस्मृतम्॥ इत्यष्टप्रकारक्षीरमूत्राणयौषधत्वेनोपादीयंते, न तु पिशिताशिनाम्। तथा चोक्रम्। [कन्नड़] Ã-– [कन्नड़] [कन्नड़] [कन्नड़] इ%ेकहेतुदृष्टांतसंतानक्रमेण पूर्वापरविरोधदोषदुष्टमतिकष्टं कनिष्ठं वीभत्सं पूतिकृमिसंभवं मूलतंत्रा व्याघातकं मांसमिति निराकृतं, तदिदानींतनवैद्या: पूर्वापरविरोधदुष्टं परित्यक्रुमशक्रा:। कनिष्ठैरंतराल वर्तिभिरन्यैर‘व मांसाधिकार: कृत इति स्वयं जानन्तोःप्यरानमहांधकारावगुंठित हृदयमिथ्यादृष्टयो दुष्टजना विशिष्टवर्जितं मधुमद्यमांसमनवरतं भक्षयितुमभिलषंते। दोषप्रच्छादनार्थमन्येषां सतां लौकिकानां हृदयरंजननिमित्तं तत्संतोष-जननं संततमेवमुद्घोषयंति। न हि सुविहितबहुसम्मतवैद्यशास्त्रो मांसाधिकारो मांसभक्षधार्थमारमयते, कतिुं स्थावरजंगममार्थिवादिद्रव्याणां रस वीर्यविपाकविशेषशक्तिरीदृशी इत्येवं सविस्तरमत्रा निरूप्यत इति न दोष:। तदेतत्समस्त्ां पिशितभक्षणावरणकारणोक्रवचनकदंबकं मिथ्याजालकलंकितमवलोक्यते। कथं? स्ववचन-विरोधित्वात्। तथा चैवं प्रव्यक्तकंठमुक्तं हि मांसं स्वयं भक्षयित्वा वैद्य:पश्चादन्येषां वक्रुं गुणदोषान्विचारयेदिति। तथा चोक्रम्। [कन्नड़] » [कन्नड़] [कन्नड़] ¬˝‚s [कन्नड़] (?) ़मांजाग्निं ़मालुतेज: खराट्वग्न्यानिलानिलै:।