Skip to content

Chapter 6 · Rejuvenation

PDF page 160 (book page 88)

रसायनविधि:

159
161
Open chapter 6 as a session

Automatic reading that fixes the systematic errors of the legacy-font conversion. Some errors remain; quotations in records copy the raw text.

कल्याणकारके / रसायनविधि: 88 संसार में निर्मल चारित्र को प्राप्तकर सहस्र पूर्वकोटि आयुष्य को प्राप्त करता है। विविध रसायन एवं चंद्रामृतादप्यधिकतरबलान्यत्रासंत्यैषधानि। प्रख्यातानींद्ररूपाणयतिबहुविलसन्मणडलैर्मणिडतानि॥ नानारेखाकुलानि प्रबलतरलतान्येकपत्रद्विपत्रा-। णयेतान्येतद्विधानादनुभवनमिह प्रोक्रमासीत्तथैव॥64॥ भावार्थ : इस प्रकार इस चंद्रामृत से भी अधिक शक्ति युक्त बहुत से औषध मैजूद हैं। उनके सेवन से साक्षत् देवेन्द्र के समान रूप बन जाता है। उनके पत्तों में बहुत-सी चमकीली नाना प्रकार की रेखायें रहती हैं। कोई एक पत्र द्विपत्र वाली लतायें रहती हैं। उनको उक्र विधि के अनुसार सेवन करने से अनेक प्रकार के फल मिलते हैं। चन्द्रामृतादि रसायन के अयोग्य मनुष्य पापी भीरू: प्रमादी जनधनरहितो भेषजस्यावमानी। कल्याणोसाहहीनो व्यसनपरिकरो नात्मवान् रोषिंणश्च॥ तेचान्ये वर्जनीया जिनपतिमतबाह्याश्च ये दुर्मनुष्या:। ल़मीसर्वस्वसैख्यास्पदगुणयुतसद्धेषजैश्चंद्रमुख्यै:॥ 65॥ भावार्थ : ऐश्वर्य व सुख को उत्पन्न करने वाले, उपर्युक्त चंद्रामृतादि दिव्य औषधियों को पापी, भीरु, आलसी,परिवारजनरहित, निर्धन, औषधि के अपमान करने वाले, कल्याण की भावना से रहित, उत्साह से रहित व्यसनों में मग्न, इन्द्रियों के वशवर्ति (असंयमी) क्रोधी, जिनधर्मद्वेष्ी और दुर्जन आदिं को नहीं देना चाहिए। दिव्यैषध प्राप्त न होने के कारण दैवादरानतो वा धनरहिततया भेषजालाभतो वा। चित्तस्याप्यस्थिरत्वात्स्वयमिहनियतोद्योगहीनस्वभावात्॥ आवासाभावतो वा स्वजनपरिजनानिष्टसंपर्कतो वा। नास्तिक्यान्नप्नुवंति स्वहिततरमहाभेषजान्यप्युदारा:॥ 66॥ भावार्थ : बडे-बडे श्रीमंत भी उपर्युक्त महाऔषधियों को दैव से, अरान से, धनाभाव से, औषधिं के न मिलने से, चित्त की अस्थिरता से, नियत उद्योग के रहित होने से, स्वभाव से, योग्य मकान के न होने से, अनिष्ट निजबंधु व मित्रों के संपर्क से एवं नास्तिक भावों के होने से प्राप्त नहीं कर पाते हैं।