Skip to content

Appendix: Hitahita · Wholesome and unwholesome things

PDF page 691 (book page 619)

अथ हिताहिताध्याय:

690
692
Open appendix: hitahita as a session

Automatic reading that fixes the systematic errors of the legacy-font conversion. Some errors remain; quotations in records copy the raw text.

कल्याणकारके / अथ हिताहिताध्याय: 619 मांसजीवशरीरं जीवशरीरं भवेन्न वा मांसम्। यद्विन्नंवो वृक्षो वृक्षस्तु मावेन्न वा नबिं:॥ इति व्याप्यव्यापकस्वभावत्वाद्वस्तुन: व्यापकस्य यत्रा भाव व्याप्यस्य तत्रौव भाव इति व्याप्ति:। ततो व्याप्तत्वात् मांसं मांसमेव तथात्मवीर्यादयोपीव शशिंपा वृक्ष एव स्यात् वृक्षो नबिांदयो यथा। इत्येतस्ताद्वेतो: मांसं जीवशरीरं जीवशरीरं च मांसं न स्यादित्यादि शुद्धाशुद्धायोग्यायोग्यभोग्या भोग्य भ़यामा़यपेयापेयगम्या-गम्यागम्यादयो लोकव्यापारा: सिद्धा मावंतीत्युक्तम्। नामAा नारीति सामान्यं भगिनीभार्ययोरिह। एका सेव्या न सेव्यैका, तथा चौदनमांसयो:॥ इति॥ तथा च पूर्वाचार्याणां लौकिकसामयिकाद्यशेषविशेषरामनुष्याणां प्राप्तिपरिहारलक्षणोपेतकर्तव्य सिद्धिर‘वं प्रसिद्धा। ततोन्यथा सम्मतं चेति, तत्कथमि ते चेन्ननाविधिना धान्यवैदलादिमूलफ लनत्रापुष्पाद्यशेषस्थावर-द्रव्याणि देवतार्चनयोग्यानि ब्राहाणक्षत्रिायवैश्यादिविशिष्टोपभोग्यानि विधिरूपास्पृश्यरज: शुक्लसंभूतदोष-धातुमलमूत्राशरीर विशुद्धान्यविरुद्धानि विगतपापानि निर्दोषाणि निरुपद्रवाणि निर्मलानि निरुपमानि सुगंधीनि सुरूपाणि सुक्षैत्राजान्येवंविधान्यपि भेषजानि मांसानीति प्रतिपादयेत्। सत्यधर्मपरो वैद्यस्तत्कार‘ तद्विपि च स्यात् (?)। एवमुक्तक्तमेण स्थावरद्रव्याणि मांसन्येव प्रतिपादयतो वैद्यस्य प्रत्यक्षविरोधस्ववचन-विरोधागम-विरोधलोकविरोधाद्यशेषविरोधदोषपाषाण वृष्टिर- निष्टोत्पातवृष्टिकरव तस्य मस्तके निशित-निस्त्रिांशधार‘व पतति।तद्ध्याौौवं मांसमित्युच्यते। कतिुं जीवशरीरव्याघातनिमित्तत्वात्स्थावरात्मकभेषजान्यपि पापनिमित्तान्येव कथं योयुज्यंते इति चेत्। सुष्ठूक्रं जीवघातनिमित्तंतात्पापहेतुरिति क: संदेहं वदेत्। अहसिांलक्षणो धर्म: प्राणिनामवध इति वचनात्। अत्रा पुन: धर्माधर्म विकल्पश्चतुर्विधो भवति, पापं पापनिमित्तं, पापं धर्म निमित्तं, धर्म: पाप निमित्तं: धर्मो धर्मनिमित्तमित्यन्योन्यानुबंधित्वात्। कामकृताकामकृतविकल्पाल्लौकिलोकोत्तरिक धर्मद्वैविध्याच्चा लोकव्यापारदेवतायतनकरणदेवर्षिब्राहाण-पूजानिमित्तकृतं पापं धर्मामिावृद्ध्ये(भवति) तथा चोक्रम्। पूज्यं जिनं त्वार्चयतो जनस्य सावद्यलेशाे बहुपुणयराशाै। दोषाय नालं कणिका विषस्य न दूषिका शीतशिवांबुराशाै॥ इति॥ तथा चैवंद्विजसाधुमुनिगणविशिष्टेष्टजनचिकित्साथँ सकरुणमर्चयित्वानीतमौषधं पुणयाय। एवं पैतामहेःप्युक्तम्। अर्चायित्वांघ्रिपान्मूल-मुत्तराशागतं हर‘त्। पूर्वदक्षिणपाश्चात्यपत्रापुष्पफ लानि च॥ एवं सकरुणमौषद्यानयनवचनमौषधं प्राणयनुग्रहाथँ, निर्मूलतो न विनाशथेदित्यर्थ: अथवा तृणगुल्म